Nhà vật lý học lừng danh thế giới Stephen Hawking vừa giã từ cõi thế vào ngày 14 tháng 3 năm 2018 ở tuổi 76. Cả thế giới đã quen với hình ảnh một con người bị bệnh tật hành hạ phải sống cuộc đời hoàn toàn phụ thuộc vào chiếc xe lăn. Con người bất toàn về hình hài đó đã dạy cho chúng ta một bài học về sức mạnh của ý chí con người. Nhiều tài liệu đã nói đầy đủ về những đóng góp của ông cho khoa học qua hai cuốn sách nổi tiếng: “Lược Sử Thời Gian” và “Học Thuyết Vạn Vật”. Người ta đặt ông ngang hàng với nhà bác học Albert Einstein. Nhiều người còn đặt ông ở vị trí trên trước cha đẻ của thuyết tương đối. Thi hài ông được nằm tại Westminster Abbey là nơi chôn cất những vĩ nhân của nước Anh. Isaac Newton đã yên nghỉ tại đây vào năm 1727 và Charles Darwin vào năm 1882.

Stephen Hawking là một con người siêu việt hơn người thường. Đó là một người được đặt trên bệ cao để người ta ngưỡng mộ. Tôi muốn nhìn ông gần hơn. Một người như mọi người.

Ông có vợ con. Căn bệnh quái ác ASL làm bắp thịt của ông teo lại đã tới với ông rất sớm, từ năm ông mới 21 tuổi. Các bác sĩ chẩn đoán ông không thọ được quá 25 tuổi. Nhưng tình yêu của cô sinh viên đam mê văn chương tên Jane Wilde đã cứu ông. Năm 1965, đúng năm ông được 23 tuổi, họ kết hôn. Nhìn bức hình cưới, tôi thấy ông lúc đó đã phải chống gậy. Chính cuộc hôn nhân này đã giúp ông vượt qua trầm cảm, yêu đời trở lại. Ông nói: “Jane Wilde và tình yêu thương không điều kiện của cô ta đã thay đổi cuộc đời tôi. Nó đã cho tôi nguồn sức mạnh để tiếp tục sống”. Ba đứa con ra đời là bằng chứng của sức mạnh tình yêu đã níu ông lại cuộc đời để cung cấp cho nhân loại những kiến thức làm thay đổi cuộc sống con người.

Tiểu sử ghi ông có ba con nhưng thực ra ông có tới bốn con. Đứa con thứ tư là một cô bé người Việt tên Nguyễn Thị Thu Nhàn. Dĩ nhiên là con nuôi. Năm 1989, cha mẹ của Thu Nhàn qua đời sau tai nạn lật thuyền. Cô bé được đưa vào làng trẻ em mồ côi SOS ở Hà Nội. SOS là một tổ chức của Áo chuyên nuôi trẻ mồ côi theo một phương cách mới. Họ không nuôi trẻ theo lối xưa là lập các viện mồ côi để tập trung trẻ theo lứa tuổi mà nuôi theo kiểu gia đình. Trong khuôn viên của Viện, họ xây những căn nhà biệt lập cho một gia đình, tìm một cặp vợ chồng, trả lương để làm chủ gia đình đó. Gia đình thường gồm khoảng dưới chục em thuộc nhiều lứa tuổi khác nhau, coi như anh chị em trong nhà. Tổ chức như vậy khiến các em không bị mặc cảm là trẻ mồ côi trong viện mồ côi mà như có một gia đình hẳn hoi. Mỗi gia đình sinh hoạt biệt lập, nấu ăn lấy, tạo thành một gia đình êm ấm như các gia đình bình thường khác. Các em được đi học tại các trường chung với các trẻ có cha mẹ khác. Khi cơ quan SOS Kindergartens của Áo muốn vào hoạt động tại Việt Nam vào năm 1967, tôi là người thương thảo hợp đồng để chính phủ Việt Nam ký thỏa ước cho hoạt động. Người đại diện của SOS thương thảo với tôi là ông Helmut Kutin, Chủ Tịch của “SOS Children’s Villages” ở Việt Nam. Cơ sở SOS đầu tiên tọa lạc tại Gò Vấp. Sau năm 1975, SOS ngưng hoạt động và chỉ trở lại Việt Nam vào năm 1987. Ngày nay SOS đã có 17 địa điểm trải dài từ Bắc tới Nam Việt Nam.

Hồ sơ của các em sống tại các làng SOS được chuyển về trụ sở chính ở Áo và được cung cấp cho những ai muốn nhận con nuôi. Stephen Hawking đã chọn Thu Nhàn một cách tình cờ. Nhận nuôi có nghĩa là chu cấp và liên lạc chứ không phải mang con nuôi về với gia đình mình. Thu Nhàn viết thư liên lạc đều đều với bố nuôi. Năm 1997, Stephen Hawking đã bí mật qua Việt Nam để thăm con nuôi. Đi cùng ông là bà vợ sau tên Elaine Mason. Tôi đã định phớt lờ chuyện không hay xảy ra trong gia đình của nhà vật lý học nhưng nhắc tới bà Elaine, đành phải đụng vào sự thật không vui này. Năm 1977, bà Jane quen ông Jonathan Hellyer khi bà hát trong ca đoàn nhà thờ. Ông Jonathan là người đánh đàn cho ca đoàn. Ông Jonathan trở thành bạn của cả gia đình nhà vật lý học. Ít năm sau, bà Jane và ông Jonathan nảy nở một mối tình lãng mạn. Theo bà Jane thì ông Stephen Hawking chấp nhận chuyện này khi ông “không chống đối miễn là bà còn yêu ông”. Với thời gian, cuộc sống làm người vợ của một nhà vật lý quá nổi tiếng khiến bà mệt mỏi. Thêm vào là những người lạ tới săn sóc bệnh tình của chồng càng lúc càng nặng thêm làm cuộc sống gia đình loãng đi. Rồi quan điểm tôn giáo khác nhau: bà là người rất mộ đạo trong khi ông đặt nghi vấn về sự hiện diện của Thượng Đế làm hai người không thuận thảo. Tất cả đã đè nặng trên cuộc sống khiến gia đình không còn là nơi chốn bình an cho mọi người. Chỉ ít năm sau, ông Hawking đã gắn bó với một trong những y tá tới chăm sóc ông. Đó chính là bà Elaine Mason đã cùng ông về Việt Nam. Ông rời nhà ra sống với bà này vào tháng 2 năm 1990. Họ kết hôn vào tháng 9 năm 1995 sau khi ông ly dị bà Jane. Chỉ được hơn chục năm. Năm 2006, ông lại phải ly dị bà Elaine vì bà này hành hạ thể xác ông. Vào thời gian này, bà Jane và ông Jonathan đã tỉnh ngộ và chỉ coi nhau như bạn. Con đường mở rộng cho ông trở về mái nhà xưa. Họ sống an bình với nhau tới ngày ông mất.

Trở lại chuyến đi thăm con nuôi Thu Nhàn ở Việt Nam vào năm 1997, ông bố nuôi chỉ lưu lại có ba ngày nhưng là ba ngày hai cha con gắn bó với nhau. Dù tay bị biến dạng vì liệt, ông vẫn luôn luôn nắm tay Thu Nhàn. Ông cho biết tuy nhận Thu Nhàn làm con nuôi do một sự ngẫu nhiên nhưng ông rất yêu quý cô con nuôi Việt Nam này. Cuộc gặp gỡ người cha nuôi nổi tiếng đã để lại dấu ấn khó phai trong tâm khảm Thu Nhàn. Em nói: “Mọi người nói tôi thật may mắn khi một nhà bác học nổi tiếng như vậy nhận làm con nuôi, nhưng tôi cũng thấy bình thường thôi. Vì các bạn trong làng ai cũng có bố mẹ đỡ đầu. Tuy nhiên, khi được gặp bố, thấy bố phải ngồi trên xe lăn, mọi hoạt động của bố rất khó khăn, nhưng bố vẫn luôn tỏ ra vui vẻ, lạc quan khiến em thấy thương bố lắm”.

Ba năm sau, tháng 7 năm 2000, ông đưa Thu Nhàn qua Anh chơi trong một tháng. Ông đã xin nghỉ phép trong thời gian này để dành thời giờ cho con nuôi. Ông xin cho cô học tiếng Anh tại Oxford và luôn giúp cô làm bài mỗi tối. Ngoài những buổi đi chơi, cắm trại cùng gia đình, Thu Nhàn còn được ông đích thân đưa đi mua sắm áo quần. Cuộc xuất ngoại đầu tiên đã được Thu Nhàn nhớ lại: “Tôi nhớ thời tiết bên Anh lúc đó rất lạnh. Lần đầu tiên xuất ngoại nên không thể tránh được những bỡ ngỡ. Nhưng rất may, tại sân bay mọi người đều biết mình là con nuôi của Stephen Hawking nên được giúp đỡ rất nhiều”.

Thu Nhàn là một con nuôi không sống với gia đình cha mẹ nuôi. Cô vẫn sống với gia đình của cô tại làng cô nhi SOS. Đó là một trường hợp đặc biệt. Thường thì khi nhận nuôi các em mồ côi Việt Nam, cha mẹ nuôi luôn mang về với gia đình. Đã có nhiều trẻ em được mang ra ngoại quốc nhưng số trẻ em được các gia đình nổi tiếng nhận nuôi không nhiều. Đó là các em có số đẻ bọc điều. Rộn ràng nhất là các em được các tài tử và ca sĩ nhận nuôi. Rơi vào vùng thừa mứa ánh sáng của những dàn đèn pha, cuộc sống của các em này được các báo đề cập đầy đủ. Em bé may mắn mà mọi người đều biết là em Phạm Quang Sáng, được vợ chồng tài tử nổi tiếng Brad Pitt và Angelina Jolie nhận nuôi. Họ đổi tên em thành Pax Thiên, có nghĩa là “bầu trời bình yên”. Chắc chẳng cần nói nhiều đến em bé quá ồn ào trên báo chí này vì mọi người đã biết hầu hết mọi chuyện liên quan tới em. Sau khi Brad và Angelina ly dị, Pax Thiên sống với mẹ. Em đã đóng vài vai ít quan trọng trong các cuốn phim của bố mẹ nhưng ước vọng của em là theo nghề DJ.

Huyền thoại nhạc rock của Pháp Johnny Hallyday cũng nuôi con nuôi Việt Nam. Ông này quá nổi tiếng, thính giả Việt Nam thế hệ chúng tôi ai cũng đều biết tên tuổi ông. Ông có nhiều đĩa nhạc và cũng có nhiều vợ. Ông kết hôn năm lần tất cả nhưng chỉ có bốn vợ. Lý do là ông kết hôn với bà Adeline Blondieau hai lần, lần đầu từ năm 1990 tới 1992 và tiếp theo ngay sau đó, lần hai từ 1994 đến 1995. Người vợ đầu tiên của ông là nữ ca sĩ ngày nhỏ tôi đã say mê, cô Sylvie Vartan, người Pháp, của La Plus Belle Pour Aller Danser và Quand Le Film Est Triste. Ông sống với cô được 15 năm, từ 1965 đến 1980. Họ có với nhau một con trai tên David, sanh năm 1966. Lần kết hôn thứ hai với cô Babeth Etienne là một thất bại. Họ sống với nhau vẻn vẹn có 65 ngày! Lần thứ ba với tài tử Nathalie Baye kéo dài được bốn năm và ông có thêm một con gái tên Laura vào năm 1983. Người vợ cuối cùng là Laeticia Boudou cưới năm 1996. Ông mất vào ngày 5 tháng 12 năm 2017 vì ung thư phổi. Đám tang được cử hành tại Paris vào hai ngày sau, có tới 800 ngàn người đứng dọc hai bên đường đưa tiễn. Trong số quan khách có mặt trong nhà thờ Madeleine có tới ba Tổng Thống Pháp: đương kim Tổng Thống Macron và hai vị tiền nhiệm của ông.

Johnny Hallyday nuôi hai cô con nuôi Việt Nam. Điều đặc biệt là ông nuôi trong hai lần khác nhau. Lần đầu vào tháng 11 năm 2004, ông xin nuôi em Bùi Thị Hòa, sanh vào tháng 8 năm 2004. Như vậy ông nuôi em Hòa khi em mới có ba tháng tuổi. Hòa được ông đổi tên thành Jade Odette Désiree. Không biết có phải vì hứng thú với con nuôi Việt Nam khi nuôi em Hòa không mà bốn năm sau, tháng 12 năm 2008, ông nuôi thêm em Mai Hương. Em sinh ngày 27 tháng 7 năm 2008. Như vậy khi em Mai Hương trở thành bé Joy, em mới được bốn tháng. Ông rất thú vị với hai cô con nuôi này: “Tôi và nhà tôi có hai cô con gái người Việt tuyệt vời và rất hạnh phúc. Hai đứa trẻ cần tình yêu thương và vợ chồng tôi trao cho chúng điều đó. Tôi không thấy có khác biệt gì giữa con đẻ và con nuôi”.

Tương tự như Johnny Hallyday, minh tinh người Anh Julie Andrews cùng chồng là đạo diễn Blake Edwards, cũng nuôi hai cô con gái người Việt vào năm 1975. Amy và Joanna đều là những trẻ mồ côi ở Sài Gòn và khi về với gia đình mới cũng chỉ mới có vài tháng tuổi. Bà Andrews có cơ hội tiếp xúc nhiều với các trẻ mồ côi Việt Nam khi tham gia hội từ thiện Committee of Responsibility. Bà cho biết:  “Tôi và Blake từng là thành viên của Committee of Responsibility, một tổ chức từ thiện chuyên đưa trẻ em Việt Nam, những nạn nhân chiến tranh, sang Mỹ để điều trị. Hàng trăm em đã được đưa tới Mỹ chăm sóc rồi trở về Việt Nam. Chúng tôi có cơ hội tiếp xúc với các em bé này. Và những đứa trẻ Việt khiến chúng tôi say mê. Ngoài ra, chúng tôi cũng có những người bạn từng nhận trẻ Việt Nam làm con nuôi. Chúng rất ngoan ngoãn, dễ thương. Vì vậy, vợ chồng tôi đã liên lạc với các tổ chức hữu quan ở Sài Gòn để tìm con nuôi”. Được báo chí hỏi tại sao lại chọn con nuôi Việt Nam, bà gắt gỏng: “Suy cho cùng, trẻ con là trẻ con, bất luận chúng sinh ra ở đâu. Còn tình yêu là tình yêu, không có gì giải thích nổi”. Tình yêu của bà với hai con nuôi đã khiến bà quyết định từ bỏ sự nghiệp để có thời giờ chăm sóc chúng.

Nữ diễn viên Hollywood nổi tiếng Mia Farrow cùng chồng là Andre Previn, vào năm 1973, cũng đã nhận nuôi một bé gái Việt Nam và đặt tên là Lark Previn. Cô bé này từng gây tai tiếng vào năm 1991 khi bị bắt về tội ăn cắp vặt. Lark mất vào năm 2008 ở tuổi 35 khi đã có hai con gái.

Làm con nuôi các tài tử màn ảnh đã sướng, làm con nuôi…Tổng Thống có sướng hơn không? Tổng Thống đây là Tổng thống Jacques Chirac của Pháp. Nhưng khi gặp em Anh Đào, ông mới chỉ là Đô Trưởng thủ đô Paris thôi. Tháng 7 năm 1979, Anh Đào, vừa tròn hai chục tuổi, tới sân bay Roissy, không biết một chữ tiếng Pháp. Tài liệu không ghi tại sao cô một thân một mình tới Pháp như vậy. Tủi thân giữa khung cảnh và con người xa lạ, cô ngồi khóc ngon lành ở phi trường. Một người đàn ông thấy cảnh mủi lòng, bước tới an ủi: “Đừng khóc nữa, cô bé! Từ nay cô bé có thể tới ở nhà chúng tôi”. Anh Đào ngơ ngác không hiểu ông này nói chi. Một người Việt đi cùng chuyến máy bay giải thích cho cô biết: ông này là Đô Trưởng Paris. Bà Bernadette Chirac xúc động, vội chạy tới ôm cô. Và cô trở thành một thành viên trong gia đình Chirac với cái tên mới: Anh Đào Traxel. Nhiều năm sau, cô thổ lộ: chuyện xảy ra như trong một giấc mơ. Bà Bernadette đã dậy cô tiếng Pháp. Buổi tối, sau bữa ăn, gia đình quây quần, ông Chirac thường đọc to ít trang sách cho Anh Đào nghe. Ngày đầu tiên Anh Đào đi trường học tiếng Pháp, chính ông đã chuẩn bị sách vở và cặp sách cho cô con gái nuôi. Cô tâm sự: “Tôi luôn xem ông bà Jacques và Bernadette Chirac như bố mẹ thứ hai của mình. Tôi biết họ sẽ luôn ở bên tôi. Cô đã vào làm thư ký ở tòa Đô Chính Paris trong 18 năm trời. Cô lập gia đình với một sĩ quan cảnh sát Pháp và có ba con. Tất cả ba cháu đều mang tên riêng của ông bà Chirac và hai cô con gái của họ ghép lại: Bernard Jacques, Laurence-Claude và Jacques. Hiện Anh Đào làm việc cho sở Du Lịch Pháp.

Được những người nổi tiếng nhận làm con nuôi và đưa ra khỏi nước là trúng số độc đắc cá cặp. Vừa thoát khỏi cảnh mồ côi nghèo khó, vừa được sống trong giới thượng lưu nước ngoài. Nhưng Canada chúng tôi có một người con nuôi đi ngược lại con đường dễ dàng này. Em chỉ được một gia đình nông dân nhận nuôi nhưng đã tự mình vươn lên nổi tiếng. Đó là Thái Thị Lạc. Năm 1972, khi mới 2 tuổi, em được một gia đình ở tỉnh bang Quebec chúng tôi nhận nuôi và đặt cho một tên mới: Ève Marie Thai Thi Lac. Lớn lên, Thái Thị Lạc có ý thức tự lập rất lớn và nghiêng về hoạt động cộng đồng. Năm 17 tuổi, cô là thành viên hội đồng quản trị quỹ thiện nguyện vùng Acton, Quebec. Năm 22 tuổi, cô gia nhập đảng Bloc Quebecois. Chỉ một năm sau, cô trở thành người phụ trách vận động gây quỹ cho đảng tại vùng Saint-Hyacinthe. Được dân chúng địa phương ủng hộ, cô ứng cử dân biểu Liên Bang Canada và đắc cử, trở thành người Việt Nam đầu tiên ngồi trong Quốc Hội Liên Bang tại thủ đô Ottawa. Khi đó cô mới 35 tuổi. Nhưng cái quý của cô dân biểu này là cái tình đối với cộng đồng Việt Nam ở Canada. Cô là người Việt gốc Chàm, sinh ra tại Quy Nhơn, rời quê hương khi mới hai tuổi, nhưng rất có tình với quê cha đất tổ. Cô tự hào: “Tôi là dân Quebec gốc Việt nhưng tôi hãnh diện mà nói rằng tôi là người gốc Việt từ trong máu. Tôi không bao giờ quên nguồn cội của mình”. Cô đắc cử dân biểu hai lần. Lần đầu trong kỳ bầu cử bổ túc vào năm 2007 và lần hai trong kỳ bầu cử dân biểu liên bang năm 2008, đạt được 47% số phiếu của cử tri trong vùng.

Những con nuôi của những gia đình nổi tiếng là những em sa chĩnh gạo đầy may mắn, cô Thái thị Lạc mới đích thực là con nuôi tự thân trở thành nổi tiếng. Tôi khoái cô này hơn dù không có cảm tình với đảng Bloc Quebecois chủ trương tách Quebec ra khỏi Canada!

03/2018